Lạm dụng thuật ngữ probiotics & Tiêu chuẩn cần có cho mỹ phẩm lợi khuẩn

Bạn biết gì về một sản phẩm mỹ phẩm chứa probiotics?

Tạm bỏ qua các công dụng tuyệt vời mà một sản phẩm mỹ phẩm chứa probiotics hứa hẹn có thể mang lại cho da bạn (như cân bằng hệ vi sinh vật trên da, củng cố hàng rào bảo vệ da và điều hoà hệ thống miễn dịch), vẫn còn nhiều vấn đề xoay quanh probiotics mà bạn nhất định phải nắm rõ trước khi quyết định chi tiền cho một sản phẩm chứa probiotics.

Bạn có biết, có những sản phẩm mỹ phẩm không thực sự chứa probiotics nhưng thuật ngữ probiotics vẫn được sử dụng, hơn nữa là sử dụng tràn lan, không minh bạch để quảng bá cho công dụng của sản phẩm. Cũng có những sản phẩm thực sự chứa probiotics nhưng không đảm bảo rõ ràng về sự sống còn của probiotics cũng như hiệu quả thực của chúng khi lên da.

Phức tạp hơn một hoạt chất, probiotics là các vi sinh vật sống, tác động trực tiếp đến hệ vi sinh vật vốn có của da. Nên bạn cần thật sự hiểu rõ tiêu chuẩn cần có của một sản phẩm mỹ phẩm chứa probiotics để việc lựa chọn mỹ phẩm đảm bảo an toàn và cho hiệu quả thật.

Giờ thì mời bạn cùng Twins tìm hiểu chi tiết qua nội dung bên dưới nhe.

I. Probiotics và thực trạng lạm dụng thuật ngữ này

1. Probiotics là gì?

Thuật ngữ probiotics có nguồn gốc từ giới từ “pro” (tiếng Latin), nghĩa là “cho” và từ “biotic” trong tiếng Hy Lạp, nghĩa là “sự sống”. Do đó, probiotics từ đầu đã được định nghĩa là vi sinh vật có khả năng tăng cường sức khỏe.

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa: “Probiotics là các vi sinh vật sống, khi được sử dụng với số lượng thích hợp sẽ mang lại lợi ích sức khỏe cho vật chủ”.

Hiện nay, sự gia tăng các sản phẩm được gọi là probiotics trên thị trường không là dấu hiệu đáng mừng cho việc chuyển giao thành công từ khoa học tới thương mại. Ngược lại, đây lại là vấn đề đáng lo ngại cho người tiêu dùng khi có quá nhiều sản phẩm không đáp ứng được các đặc tính cần thiết để được gọi là probiotics.

Có một sự thật bạn cần biết là sản phẩm mỹ phẩm được dán nhãn “chứa probiotics” lại không thực sự chỉ chứa mỗi probiotics. Mà tên gọi “sản phẩm chứa probiotics” thường được sử dụng chung cho các sản phẩm có chứa cả probiotics, prebiotic, postbiotics, synbiotics… hoặc một trong các loại này.

Trong khi đó, mỗi loại lại được định nghĩa khác nhau và có những chức năng không giống nhau [Bảng 1].

Trong đó, probiotics lại được phân loại thành nhiều dạng khác nhau, điều này cũng gây khó khăn cho người tiêu dùng khi đọc nhãn mác và xác định đâu là probiotics.

2. Phân loại probiotics

Vi khuẩn Axit Lactic (LAB)

Là vi khuẩn gram dương lên men, không gây bệnh, có liên quan đến việc sản xuất Axit Lactic từ Carbohydrate. LAB phát triển trong điều kiện yếm khí, nhưng không giống như các vi khuẩn kỵ khí khác, hầu hết chúng có thể phát triển khi có oxy.

Điển hình như: Lactobacillus (ssp. Axitophilus, Fermentum, Plantarum, Rhamnosus, Casei, Reuteri, Gasseri), Streptococcus (Salivarius, .Lactococcus) và Thermophilus. [H.1]

Vi khuẩn Bifidobacteria

Là một trong những vi khuẩn đầu tiên xâm chiếm đường tiêu hóa của con người. Ví dụ như Bifidobacteria Bifidum, Longum, Breve… Bifidobacteria không phải là LAB. Tuy nhiên, chúng cũng là vi khuẩn sản xuất Axit Lactic (nhưng thông qua một con đường trao đổi chất rất khác). [H.2]

Vi khuẩn hình thành bào tử

Là chế phẩm sinh học trong đất (còn được gọi là nội bào tử), là dạng vi khuẩn không hoạt động, có khả năng chống chịu cao với các tác động vật lý và hóa học. Khi ăn vào, những bào tử này có tỷ lệ sống sót cao qua dạ dày và nảy mầm ở ruột non. Điển hình như: Bacillus (Coagulans, Subtilis). Vi khuẩn hình thành bào tử không nhất thiết phải có nguồn gốc từ đất, chúng cũng có thể được tìm thấy trong thực phẩm lên men. [H.3]

Men

Điển hình như Saccharomyces Boulardii. [H.4]

3. Thực trạng lạm dụng thuật ngữ probiotics

Sự phong phú về chủng loại, đa dạng các chế phẩm liên quan và sự mơ hồ trong việc dán mãn, gọi tên sản phẩm probiotics đã khiến cho người tiêu dùng không biết thực hư đâu là sản phẩm thực sự chứa probiotics.

Một số bạn còn tự mặc định hoặc vô tình nhầm lẫn các sản phẩm chứa prebiotics hay postbiotics cũng là probiotics. Trên hết, các nhãn hàng liệu có đang tận dụng niềm tin cũng như sự lơ là trong tìm hiểu của người tiêu dùng để lạm dụng thuật ngữ probiotics cho mục đích kinh doanh và thương mại, trong khi thực tế sản phẩm làm ra không thực sự chứa probiotics?

Do đó, cần có những tiêu chuẩn đặt ra cho các sản phẩm dán nhãn probiotics. Ngoài ra, việc sử dụng probiotics trong chăm sóc da vẫn còn nhiều tranh cãi do không đảm bảo được các tiêu chuẩn đưa ra.

II. Tiêu chuẩn của một sản phẩm mỹ phẩm chứa probiotics

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), sản phẩm chứa probiotics phải đáp ứng 3 tiêu chí thiết yếu sau đây:

Thứ nhất: (Các) chủng phải được công bố rõ cả về mặt di truyền và kiểu hình. Cơ sở lý luận được đưa ra phải dựa trên các thí nghiệm được thực hiện và công bố trên các bài báo được bình duyệt trước khi đưa vào sử dụng.

Thứ hai: Sản phẩm phải chứa đủ vi sinh vật sống tại thời điểm sử dụng tương đương với thời điểm sản phẩm được chứng minh trong các nghiên cứu lâm sàng.

Thứ ba: Phương pháp phân phối, liều lượng và thời gian sử dụng phải dựa trên bằng chứng khoa học ở người nếu con người là đối tượng sử dụng.

Ngoài ra, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) và Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA), 3 tiêu chí thiết yếu để lựa chọn vi khuẩn sinh học là: an toàn, chức năng và tiện ích kỹ thuật.

Các thí nghiệm có thể được sử dụng để xác định xem các chủng vi sinh vật có đáp ứng các yêu cầu nêu trên trong ống nghiệm hay không. Ví dụ như việc sàng lọc các vi sinh vật sẽ được tiến hành bằng các thí nghiệm in vitro. Có quy định về hàm lượng vi sinh vật trong mỹ phẩm (dưới 500 CFU/g đối với các sản phẩm dành cho mắt và dưới 1000 CFU/g đối với các sản phẩm khác) để đảm bảo an toàn.

Bỏ qua những lợi ích mà probiotics mang lại [H.5], sở dĩ có những tiêu chí kể trên là vì việc probiotics xuất hiện trong sản phẩm mỹ phẩm vẫn còn nhiều tranh cãi và quá trình sản xuất vẫn còn nhiều thách thức.

Tính an toàn

Chính vì chưa có định nghĩa pháp lý rõ ràng về các sản phẩm mỹ phẩm chứa probiotics nên rất khó để kiểm soát tính an toàn của sản phẩm. Probiotics là các vi sinh vật sống nên khi lên da vẫn có những tranh cãi về tác động của nó đối với hệ sinh vật sẵn có của da.

Liệu rằng bổ sung bao nhiêu probiotics là đủ vì nếu dư cũng sẽ ảnh hưởng đến sự cân bằng của hệ vi sinh? Probiotics có làm thay đổi hiệu quả của các thành phần khác trong sản phẩm hay không? Hoặc chúng có làm những thành phần có lợi biến đổi thành những thành phần có hại cho da hay không?

Tính xác thực hiệu quả khi lên da

Da chúng ta chia thành nhiều lớp và vi sinh vật được phát hiện ở các lớp biểu bì, trung bì và cả lớp mỡ dưới da. Một sản phẩm chứa probiotics được tuyên bố có khả năng “cân bằng” hệ vi sinh vật phải được thử nghiệm trên hàng trăm đối tượng.

Nghiên cứu này phải chứng minh được lượng probiotics thêm vào có thể khôi phục và duy trì lượng vi sinh vật ở các lớp da khác nhau của mỗi cá nhân khác nhau. Liệu rằng các sản phẩm chứa probiotics mà bạn đang sử dụng hoặc sắp tin dùng có đảm bảo được các yêu cầu kể trên?

Tính khả thi trong bào chế

Vẫn còn nhiều rào cản kỹ thuật cần khắc phục để có thể đưa probiotics vào các sản phẩm chăm sóc da thông thường sao cho vẫn đảm bảo phát huy hiệu quả trong thời hạn cam kết. Hầu hết các sản phẩm mỹ phẩm đều chứa lượng chất bảo quản nhất định để ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn làm hư hại sản phẩm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tồn tại của chủng vi khuẩn probiotics mà còn vô tình làm thay đổi hệ vi sinh vật vốn có trên da.

Ngoài ra, độ ẩm có trong sản phẩm cũng cho phép các sinh vật khô ngậm nước và nhân lên hoặc chết đi. Do đó, cần có các công thức gốc dầu để duy trì sự ổn định của số lượng probiotics có trong sản phẩm. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào các sinh vật có thể thoát ra khỏi dầu một cách dễ dàng sau khi bôi lên da và tiến hành trao đổi chất để mang lại các tác dụng sinh học cần thiết?

III. Kết luận

Với những thách thức đặt ra cho sản phẩm chứa probiotics cũng như sự chưa minh bạch trong công bố thông tin sản phẩm (về tên chủng loại probiotics, nghiên cứu đi kèm…) của các nhãn hàng sẽ gây khó khăn, hoang mang cho người sử dụng. Liệu rằng chúng ta đang thực sự sử dụng một sản phẩm chứa probiotics (mặc kệ những tranh cãi về chúng) hay đang “chi tiền” cho những sản phẩm chứa các biến thể liên quan khác được dán nhãn là probiotics.

Do đó, nếu muốn sử dụng sản phẩm mỹ phẩm chứa probiotics, bạn nên xem xét kỹ đến việc sản phẩm mình dùng có đáp ứng được các tiêu chuẩn của một sản phẩm mỹ phẩm chứa probiotics hay không. Và nhãn hàng có thể chứng minh rõ ràng hiệu quả của sản phẩm, vượt trên các thách thức mà ngành mỹ phẩm đang gặp phải khi điều chế không?

Nếu mọi thứ được đảm bảo, bạn có thể tự tin sử dụng sản phẩm chứa probiotics và tận hưởng những lợi ích tuyệt vời mà nó mang lại.

Trong trường hợp còn nhiều nghi vấn về sản phẩm chứa probiotics, bạn có thể sử dụng các sản phẩm chứa chế phẩm liên quan đến probiotics mà vẫn cho hiệu quả tương đương. Tiêu biểu như các sản phẩm mỹ phẩm chứa prebiotics. Prebiotics chỉ là “nguồn thức ăn” tự nhiên của probiotics nên không vướng phải các thách thức tương tự quá trình điều chế sản phẩm chứa probiotics.

Tuy nhiên, cần cân nhắc lựa chọn các dạng prebiotics có khả năng chọn lọc sinh học, nghĩa là chỉ thúc đẩy tăng trưởng vi khuẩn có lợi mà không làm gia tăng lượng khuẩn có hại cho da (Alpha Glucan Oligosaccharide là một ví dụ điển hình) [Bảng 2].

Và đảm bảo rằng sản phẩm chứa prebiotics cũng được công bố rõ ràng về chủng loại cũng như các nghiên cứu chứng minh hiệu quả tương tự lời quảng bá.

Gợi ý sản phẩm chứa Alpha Glucan Oligosaccharide – Prebiotics có tính chọn lọc sinh học.

Lưu ý: Nội dung thuộc quyền sở hữu của Twinsskin, vui lòng không sao chép dưới mọi hình thức.

Tài liệu tham khảo

1. Scarlett Puebla-Barragan, Gregor Reid. Probiotics in Cosmetic and Personal Care Products: Trends and Challenges. Molecules. 2021 Mar; 26(5): 1249. doi: 10.3390/molecules26051249.

2. Ralf Jäger. et al. International Society of Sports Nutrition Position Stand: Probiotics. J Int Soc Sports Nutr. 2019; 16: 62. doi: 10.1186/s12970-019-0329-0.

3. Jiaxin Dou. et al. Applications of Probiotic Constituents in Cosmetics. 2023 Oct; 28(19): 6765. doi: 10.3390/molecules28196765.