SẸO MỤN – NHẬN BIẾT, PHÒNG NGỪA VÀ XỬ LÝ SAO CHO ĐÚNG?

sẹo mụn twins skin

Sẹo mụn từ lâu vẫn luôn là một vấn đề “khó nhằn” đối với nhiều bạn. Cũng chính sự chậm trễ hoặc xử lý sai cách, các tổn thương do mụn viêm gây ra có thể để lại sẹo vĩnh viễn. Qua bài viết này, Twins sẽ giúp bạn hình dung đầy đủ các loại sẹo mụn mình có nguy cơ gặp phải. Đồng thời là những biện pháp xử lý tuỳ mức độ của sẹo.

Chúng ta bắt đầu nhé!

Cơ chế hình thành sẹo mụn

Cơ chế bệnh sinh của mụn trứng cá hiện nay được hình thành bởi nhiều yếu tố. Chẳng hạn như tăng sản xuất bã nhờn, thay đổi chất lượng của lipid bã nhờn, hoạt động của androgen, sự tăng sinh của vi khuẩn Propionibacterium acnes (P. acnes) và sự tăng sừng hóa của nang lông, quá trình viêm…

Để hiểu rõ hơn về cơ chế này, bạn có thể đọc lại bài viết này của Twins nhé: https://twinsskin.com/khoa-hoc-lan-da/hieu-sau-ve-mun-trung-ca-p1-co-che-benh-sinh-cua-mun-trung-ca/

Theo đó, tất cả những nguyên nhân này sẽ kích thích quá trình viêm dưới đáy tuyến, vỡ nang và hình thành áp xe quanh nang, kích thích quá trình chữa lành vết thương. Cho bạn nào chưa biết, áp xe là tên gọi của một tổ chức viêm nhiễm, khu trú thành một khối mềm, bên trong chứa đầy mủ cấu tạo từ vi khuẩn, xác bạch cầu và các mảnh vụn.

Và cũng chính những tổn thương do mụn này đã dẫn đến một loạt các quá trình chữa lành vết thương. Đây là một trong những quá trình sinh học phức tạp nhất và liên quan đến các chất trung gian hóa học hòa tan, thành phần chất nền ngoại bào, tế bào cư trú nhu mô như tế bào sừng, nguyên bào sợi, tế bào nội mô, tế bào thần kinh và xâm nhập vào các tế bào máu như tế bào lympho, bạch cầu đơn nhân và bạch cầu trung tính, được gọi chung là bệnh viêm miễn dịch tế bào. Quá trình chữa lành vết thương tiến triển qua 3 giai đoạn: (1) viêm, (2) hình thành mô hạt, và (3) sửa chữa. Trong đó, sẹo bắt nguồn từ vị trí tổn thương mô, có thể bị teo hoặc phì đại.

Sau đây là diễn biến cụ thể của 3 giai đoạn này:

Tình trạng viêm nhiễm

Sau khi dòng máu ngừng chảy, hiện tượng giãn mạch và hồng ban là kết quả sẽ thay thế sự co mạch. Sự hình thành hắc tố cũng có thể được kích thích. Bước này đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của ban đỏ da và tăng sắc tố. Một loạt các tế bào máu, bao gồm bạch cầu hạt, đại thực bào, tế bào bạch cầu trung tính, nguyên bào sợi và tiểu cầu, được kích hoạt và giải phóng các chất trung gian gây viêm, sẵn sàng cho vị trí hình thành mô hạt. Bằng cách kiểm tra các mẫu sinh thiết da của tổn thương mụn trứng cá từ lưng của người có sẹo nặng và không có sẹo, người ta phát hiện ra rằng:

  • Làn da những người có sẹo diễn ra phản ứng viêm tại tuyến bã nhờn mạnh hơn với thời gian kéo dài hơn so với người không có;
  • Ngoài ra, phản ứng viêm ở người có sẹo cũng diễn ra chậm hơn so với những bệnh nhân không bị sẹo.

Qua đó, chúng ta có thể thấy: Điều trị viêm sớm ở các tổn thương do mụn trứng cá có thể là cách tiếp cận tốt nhất để ngăn ngừa sẹo mụn.

Sự hình thành mô hạt

Trong quá trình chữa lành vết thương, các mô bị hư hỏng được sửa chữa và các mao mạch mới được hình thành. Bạch cầu trung tính được thay thế bởi bạch cầu đơn nhân biến đổi thành đại thực bào và giải phóng một số yếu tố tăng trưởng bao gồm yếu tố tăng trưởng có nguồn gốc từ tiểu cầu, yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi và yếu tố tăng trưởng biến đổi α và β , kích thích sự di cư và tăng sinh của nguyên bào sợi. Quá trình sản xuất collagen mới của các nguyên bào sợi bắt đầu khoảng 3 đến 5 ngày sau khi vết thương được tạo ra. Ban đầu, thành phần da mới chủ yếu là collagen loại III, với một tỷ lệ nhỏ (20%) collagen loại I. Tuy nhiên, ở các vết sẹo trưởng thành tương tự như ở da chưa liền sẹo sẽ có khoảng 80% là collagen loại I.

Tái cấu trúc

Tiếp theo là giai đoạn tái cấu trúc với quá trình nguyên bào sợi và tế bào sừng sản xuất các enzym bao gồm các enzym xác định cấu trúc của metalloproteinase (MMPs) và các chất ức chế MMPs. MMPs là các enzym phân giải chất nền ngoại bào (ECM) tương tác và tạo thành dòng lytic để tái cấu trúc ECM. Bạn có còn nhớ Twins đã nhắc đến ECM trong bài về Lão hoá không? Theo đó, ECM sẽ bao gồm 3 yếu tố chính là sợi collagen, sợi elastin và nguyên bào sợi. Bạn xem thêm tại đây nha: https://twinsskin.com/khoa-hoc-lan-da/lao-hoa-da-phan-1-co-che-sinh-ly-cua-qua-trinh-lao-hoa/

Và cũng chính sự mất cân bằng trong tỷ lệ MMPs với các chất ức chế của MMPs sẽ dẫn đến sự phát triển của sẹo teo hoặc phì đại. Trong đó, suy giảm sự lắng đọng các yếu tố collagen sẽ hình thành sẹo teo. Còn nếu phản ứng chữa lành quá mạnh, nốt mô sợi nổi lên sẽ hình thành sẹo phì đại.

Hình thái học, mô học và phân loại sẹo

Có hai loại sẹo cơ bản tùy thuộc vào việc mất hoặc tăng collagen thuần túy đó chính là sẹo teo và sẹo phì đại.

Sẹo teo

Sẹo mụn teo phổ biến hơn sẹo lồi và sẹo phì đại với tỷ lệ 3: 1. Chúng được phân loại thành sẹo đáy nhọn, đáy hộp và sẹo đáy tròn. Với các vết sẹo teo, loại đáy nhọn chiếm 60% –70% tổng số vết sẹo, sẹo đáy hình hộp 20% –30% và sẹo đáy tròn 15% –25%. Twins sẽ giúp bạn phân biệt những loại sẹo này ngay sau đây:

  • Sẹo Icepick:

Sẹo hẹp (<2 mm), dạng lỗ và sâu được gọi là sẹo icepick. Với loại sẹo này, miệng sẹo rộng hơn đáy (tạo thành hình chữ ”V”), đáy sâu, có đường vân sắc nét kéo dài theo chiều dọc đến lớp hạ bì sâu hoặc mô dưới da.

sẹo mụn twins skin

sẹo mụn twins skin

  • Sẹo đáy hộp:

Sẹo đáy hình hộp là những chỗ lõm từ tròn đến bầu dục với các cạnh dọc được phân chia rõ ràng, tương tự như sẹo thủy đậu. Về mặt lâm sàng, chúng dễ nhầm với sẹo đáy tròn. Chúng có thể nông (0,1–0,5 mm) hoặc sâu (≥0,5 mm) và thường có đường kính từ 1,5 đến 4,0 mm. Những vết sẹo này có xu hướng rộng hơn ở bề mặt so với sẹo icepick và không có hình dạng chữ V thon gọn. Thay vào đó, chúng có thể được hình dung dưới dạng hình chữ ” U “với phần đáy rộng.

sẹo mụn twins skin

  • Sẹo đáy tròn:

Sự kết dính của lớp hạ bì với lớp dưới da bởi các sợi xơ đặc trưng cho sẹo đáy tròn, thường rộng hơn 4 đến 5 mm. Những vết sẹo này có dạng lăn hoặc nhấp nhô trên da (hình chữ ”M”).

Đôi khi cũng có trường hợp có đến 3 loại sẹo teo khác nhau ở cùng một người và rất khó phân biệt giữa chúng. Vì lý do này, một số phân loại và thang đo đã được các nhà nghiên cứu khác đề xuất. Nổi bật là nghiên cứu của Goodman và Baron đề xuất thang đo định tính và định lượng để phân loại sẹo mụn: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17191047/

Hệ thống phân loại sẹo định tính của Goodman và Baron được đánh giá là đơn giản và có thể áp dụng rộng rãi. Theo phân loại này, bốn cấp độ khác nhau có thể được sử dụng để xác định một vết sẹo mụn trứng cá. Thông thường (đặc biệt là ở những người bị mụn trứng cá nhẹ), việc phân loại khá dễ dàng. Tuy nhiên khi quan sát các trường hợp nghiêm trọng, người ta phải sử dụng đồng thời các mô hình khác nhau dẫn đến khó phân biệt. Do đó, Goodman và Baron đã phát triển một công cụ đánh giá sẹo mụn trứng cá định lượng trên toàn cầu dựa trên loại sẹo và số lượng sẹo. Hệ thống này sẽ có một thang điểm đánh giá cho mức độ sẹo, cụ thể:

sẹo mụn twins skin

Ngoài ra phương pháp này còn áp dụng hệ số nhân dựa trên phạm vi số lượng sẹo, theo đó:

  • Đối với 1 – 10 vết sẹo, hệ số nhân là 1;
  • 11–20 là 2;
  • Hơn 20 là 3.

Tổng hợp lại, điểm càng cao mức độ sẹo sẽ được đánh giá là càng nghiêm trọng.

Sẹo phì đại và sẹo lồi

Sẹo phì đại và sẹo lồi có liên quan đến sự lắng đọng collagen dư thừa và giảm hoạt động của collagenase. Sẹo phì đại thường có màu hồng, nhô cao và chắc, với các bó collagen hyalin hóa dày vẫn nằm trong ranh giới của vị trí tổn thương ban đầu. Mô học của sẹo phì đại tương tự như các loại sẹo ở da khác. Ngược lại, sẹo lồi hình thành dưới dạng các sẩn và nốt sần màu tím đỏ, tăng sinh vượt ra ngoài ranh giới của vết thương ban đầu; về mặt mô học, chúng được đặc trưng bởi các bó dày của collagen tế bào hyalin hóa sắp xếp thành các vòng xoắn. Sẹo phì đại và sẹo lồi thường gặp hơn ở những người da sẫm màu và chủ yếu xuất hiện trên thân người hơn là trên khuôn mặt.

sẹo mụn twins skin

Điều trị sẹo mụn

Trước khi nghĩ đến việc điều trị, Twins mong bạn hiểu rằng phòng ngừa vẫn luôn là ưu tiên quan trọng nhất để tránh sự xuất hiện của sẹo sau mụn trứng cá.

Muốn làm được điều này, đầu tiên là phải giảm cường độ viêm càng nhiều và càng nhanh càng tốt. Trong đó, việc sử dụng retinoids tại chỗ rất hữu ích trong việc ngăn ngừa sẹo mụn, đặc biệt là sẹo teo. Vậy nên đừng quên kết hợp các hoạt chất như Retinol vào quy trình điều trị mụn của mình bạn nhé!

Tham khảo Retinol với công nghệ bọc phân tử sinh học đầu tiên tại Việt Nam, ổn định – hiệu quả – giảm kích ứng tối đa ngay tại đây: https://shopee.vn/search?keyword=biogenicretinol&shop=144279740

Tiếp theo là một số phương pháp điều trị đối với từng loại sẹo:

Sẹo teo

  • Thay da hóa học

Thay da bằng hóa chất có nghĩa là quá trình bôi hóa chất lên da để phá hủy các lớp hư tổn bên ngoài và đẩy nhanh quá trình sửa chữa. Thay da hóa học được sử dụng để đảo ngược các dấu hiệu lão hóa da và điều trị các tổn thương da cũng như sẹo, đặc biệt là sẹo mụn. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý là chỉ nên thực hiện thay da hoá học ở các cơ sở uy tín, được thực hiện bởi người có chuyên môn và tay nghề cao thôi nhé!

Đối với sẹo mụn trứng cá, phương pháp này sẽ mang đến kết quả tốt nhất đối với sẹo dạng dát chỉ thay đổi về mặt màu sắc. Còn với sẹo lõm các mức độ khác không thể biến mất hoàn toàn và cần thay da tuần tự cùng với điều trị chăm sóc tại nhà với retinoids tại chỗ và axit alpha hydroxy (AHA). Mức độ cải thiện dự kiến là rất khác nhau, tuỳ thuộc vào dạng sẹo và tình trạng da. Ví dụ, sẹo mụn ở dạng sẹo đáy nhọn ở bệnh nhân có da tăng sừng chỉ được cải thiện nhẹ ngay cả khi cấu trúc da được sửa lại. Mặt khác, một bệnh nhân bị sẹo hộp cô lập có thể cải thiện đáng kể bằng cách áp dụng TCA ở mức 50% –90% trên các vết sẹo đơn lẻ.

Một số axit hydroxy có thể được sử dụng trong thay da điều trị sẹo:

Axit glycolic

Axit glycolic là một axit alpha-hydroxy, hòa tan trong rượu, có nguồn gốc từ trái cây và đường sữa. Axit glycolic hoạt động bằng cách làm mỏng lớp sừng, thúc đẩy quá trình phân giải biểu bì và phân tán hắc tố ở lớp đáy. Chúng làm tăng axit hyaluronic ở da và biểu hiện gen collagen bằng cách tăng tiết IL-6. Lưu ý glycolic acid bị chống chỉ định với các trường hợp viêm da tiếp xúc, mang thai và ở những bệnh nhân quá mẫn với glycolat. Các tác dụng phụ, chẳng hạn như tăng sắc tố tạm thời hoặc kích ứng là không đáng kể. Một số nghiên cứu cho thấy rằng mức độ tổn thương da khi sử dụng axit glycolic sẽ tăng lên tùy thuộc vào liều lượng và thời gian. Axit ở nồng độ cao hơn (70%) tạo ra nhiều tổn thương mô hơn axit ở nồng độ thấp hơn (50%) so với dung dịch có axit tự do. Kết quả tốt nhất đối với sẹo mụn được ghi nhận sau khoảng năm lần điều trị liên tục 70% axit glycolic 2 tuần một lần.

Axit pyruvic

Axit pyruvic là một alpha-ketoacid và là một chất thay da hiệu quả thông qua các đặc tính tiêu sừng, kháng khuẩn và kìm dầu nhờn cũng như khả năng kích thích sản xuất collagen mới và hình thành các sợi đàn hồi. Việc sử dụng 40% –70% axit pyruvic đã được đề xuất để điều trị sẹo mụn trứng cá mức độ trung bình. Các tác dụng phụ bao gồm khó lành và dễ tăng sắc tố ở những vùng da mỏng hơn, châm chích dữ dội và cảm giác bỏng rát trong quá trình điều trị.

Axit salicylic

Axit salicylic là một trong những chất thay da tốt nhất để điều trị sẹo mụn. Nồng độ hiệu quả nhất đối với sẹo mụn là 30% trong nhiều đợt, 3-5 lần, 3-4 tuần một lần. Các tác dụng phụ của việc thay da bằng axit salicylic bao gồm ban đỏ và khô da, rất hiếm xảy ra tình trạng tăng sắc tố hoặc sẹo sau viêm dai dẳng. Cũng chính vì lý do này, axit salicylic còn được sử dụng để điều trị vấn đề da sẫm màu. Và bạn cũng cần biết, nồng độ 30% là khá cao (nồng độ cho phép dùng trong mỹ phẩm tối đa là 2%), do đó để tránh những tác dụng phụ không mong muốn, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ và chọn cho mình một cơ sở uy tín để thực hiện bạn nhé!

Axit tricloaxetic

Việc sử dụng axit trichloroacetic (TCA) như một chất thay da đã được PG Unna, một bác sĩ da liễu người Đức giới thiệu lần đầu tiên vào năm 1882. Phương pháp này gây ra sự biến tính protein, còn được gọi là sự đông tụ sừng, dẫn đến hiện tượng sương trắng trên da có thể quan sát bằng mắt thường. Đối với mục đích thay da bằng hóa chất, TCA được trộn với 100 ml nước cất để tạo ra nồng độ mong muốn. Mức độ xâm nhập và tổn thương mô của dung dịch TCA phụ thuộc vào một số yếu tố, bao gồm tỷ lệ phần trăm TCA được sử dụng, vị trí giải phẫu và sự chuẩn bị của da. Lựa chọn các dung dịch TCA đậm đặc một cách thích hợp là rất quan trọng khi thực hiện. Với từng tỷ lệ khác nhau, TCA cũng mang đến những tác động riêng, cụ thể:

  • Với tỷ lệ 10% –20%, TCA tác động đến lớp da bên ngoài rất nhẹ và không có sự thâm nhập bên dưới lớp hạt;
  • Ở nồng độ 25% –35%, TCA tạo sự khuếch tán bao phủ toàn bộ độ dày của biểu bì;
  • Ở mức 40% –50%, TCA có thể gây tổn thương cho lớp bì nhú;
  • Và cuối cùng, hơn 50% có thể dẫn đến tổn thương kéo dài đến lớp hạ bì dạng lưới.

Tuy nhiên, việc sử dụng nồng độ TCA trên 35% có thể gây ra một số tác dụng phụ không mong muốn. Do đó, chỉ nên sử dụng thay da hóa học có độ sâu trung bình với sự kết hợp của 35% TCA. Nên tránh sử dụng TCA ở nồng độ lớn hơn 35% trừ một số trường hợp tổn thương riêng biệt hoặc để điều trị sẹo icepick cô lập (TCA CROSS). Khi được thực hiện đúng cách, thay da bằng TCA có thể là một trong những quy trình hiệu quả nhất trong điều trị sẹo mụn nhưng phương pháp này không được chỉ định cho da sẫm màu vì nguy cơ tăng sắc tố cao.

TCA Cross

Kỹ thuật TCA CROSS đã cho thấy hiệu quả cao trong trường hợp có một vài vết sẹo riêng biệt trên da khỏe mạnh. CROSS là viết tắt của phương pháp tái tạo da bằng biện pháp hóa học, sử dụng cục bộ TCA nồng độ cao trên vết sẹo mà không làm tổn thương vùng da lành xung quanh vết sẹo. Không cần gây tê tại chỗ hoặc thuốc an thần để thực hiện kỹ thuật này. Quy trình này nên được lặp lại trong khoảng thời gian 4 tuần, và cần được điều trị tổng cộng ba lần. So với các thủ thuật khác, kỹ thuật này có thể tránh để lại sẹo và giảm nguy cơ giảm sắc tố bằng cách không làm tổn thương các cấu trúc da bình thường và phần phụ lân cận.

  • Dermabrasion / Microdermabrasion

Phương pháp mài da và mài da vi điểm là các kỹ thuật tái tạo bề mặt da mặt làm mài mòn da bị tổn thương một cách cơ học để thúc đẩy tái biểu mô. Mặc dù hành động mài mòn da vật lý là phổ biến cho cả hai quy trình, mài da và mài da vi điểm sử dụng các dụng cụ khác nhau với cách thực hiện kỹ thuật khác nhau. Dermabrasion loại bỏ hoàn toàn lớp biểu bì và thâm nhập đến mức độ của lớp hạ bì nhú hoặc dạng lưới, tạo ra sự tái tạo của các protein cấu trúc của da. Còn Microdermabrasion là một biến thể bề ngoài hơn của mài da, chỉ loại bỏ lớp ngoài của biểu bì, thúc đẩy quá trình thay da chết tự nhiên. Cả hai kỹ thuật đều đặc biệt hiệu quả trong việc điều trị sẹo và tạo ra những cải thiện đáng kể về mặt lâm sàng cho vẻ ngoài của da.

Thêm vào đó, trước khi thực hiện, bạn cần được kiểm tra kỹ lưỡng về lịch sử dược lý và đảm bảo rằng mình không dùng isotretinoin trong 6 tháng trước đó.

  • Điều trị bằng Laser

Tất cả những trường hợp sẹo đáy hộp (bề mặt hoặc sâu) hoặc sẹo đáy tròn đều thích hợp để điều trị bằng laser. Các loại laser khác nhau, bao gồm cả laser không bóc tách và laser bóc tách rất hữu ích trong việc điều trị sẹo mụn. Laser bóc tách giúp loại bỏ các mô sẹo bị tổn thương thông qua quá trình làm bóc tách biểu mô. Laser carbon dioxide và laser Erbium YAG là những loại laser bóc tách được sử dụng phổ biến nhất để điều trị sẹo mụn. Những laser này thay thế mô bề mặt và cũng giúp thắt chặt các sợi collagen bên dưới. Laser không bóc tách không loại bỏ các mô mà kích thích sự hình thành collagen mới và làm căng da, dẫn đến sẹo được nâng lên trên bề mặt. Trong số các loại laser không bóc tách được sử dụng phổ biến nhất là laser NdYAG và Diode.

Tuy nhiên, tất cả các tia laser bóc tách đều cho thấy nguy cơ biến chứng và tác dụng phụ cao. Các phản ứng có hại đối với thế hệ laser bóc tách đầu tiên có thể được phân loại thành ngắn hạn (nhiễm trùng do vi khuẩn, herpes hoặc nấm) và dài hạn (ban đỏ dai dẳng, tăng sắc tố, sẹo). Cần phải tính đến những khía cạnh này khi điều trị các vùng nhạy cảm như mí mắt, cổ trên, và đặc biệt là cổ dưới và ngực.

Trong khi đó, laser không bóc tách ngày càng trở nên phổ biến để điều trị các vết nhăn trên khuôn mặt và sẹo mụn vì chúng làm giảm nguy cơ tác dụng phụ và nhu cầu chăm sóc sau phẫu thuật. Công nghệ không bóc tách sử dụng tia hồng ngoại xung dài (diode 1.450 nm, granat nhôm pha tạp neodymium 1320 và 1064 nm (Nd: YAG) và thủy tinh erbium 1540 nm) được phát triển như một giải pháp thay thế an toàn cho công nghệ mài mòn để gây ra chấn thương nhiệt có kiểm soát cho lớp hạ bì, với sự tân tạo tiếp theo và tái tạo da có sẹo.

Mặc dù đây là phương pháp ít tác dụng phụ hơn, nhưng kết quả thu được vẫn không ấn tượng so với laser bóc tách.

Vì lý do này, một khái niệm mới trong liệu pháp laser da, được gọi là quang nhiệt phân đoạn, đã được thiết kế để tạo ra các vết thương nhiệt cực nhỏ để đạt được tổn thương nhiệt đồng nhất ở một độ sâu cụ thể trong da, một phương pháp khác với lột da bằng hóa chất và tái tạo bề mặt bằng laser. Các nghiên cứu trước đây sử dụng quang nhiệt phân đoạn đã chứng minh hiệu quả của mình trong điều trị sẹo mụn trứng cá, nhưng cũng cần đặc biệt chú ý đối với da sẫm màu để tránh tăng sắc tố sau viêm. Do đó, bạn nên trao đổi kỹ với cơ sở thực hiện để cân nhắc trước những nguy cơ và các cách khắc phục sau đó nhé!

  • Sử dụng các chất bổ sung mô

Có nhiều chất nâng mô tự thân mới và cũ hơn đã được sử dụng trong quá khứ để điều trị sẹo teo, chẳng hạn như collagen tự thân, collagen bò, cô lập, alloderm, axit hyaluronic, axit lactic poly-L (PLLA) hoặc canxi hydroxylapatite, fibrel, artecoll và silicon,…

Chất làm đầy mô mềm có hiệu quả trong việc điều trị cho bệnh nhân bị sẹo mụn dạng đáy tròn. Chất làm đầy cho sẹo mụn có thể được sử dụng theo hai cách. Đầu tiên, chất làm đầy có thể được tiêm trực tiếp dưới từng vết sẹo để cải thiện ngay lập tức. Thứ hai, chất làm đầy bền hơn, chẳng hạn như axit lactic poly-L (PLLA) hoặc canxi hydroxylapatite, có thể được phân phối đến các khu vực mà da lỏng lẻo hoặc teo mô sâu làm đầy sẹo mụn. PLLA có thể tiêm là một polyme tổng hợp tương thích sinh học, có thể phân hủy sinh học, được giả thuyết để kích thích sản xuất nội sinh của nguyên bào sợi và sau đó là collagen.

Trước đây, có rất nhiều chất nâng mô đã được sử dụng, nhưng ngày nay, do tỷ lệ tác dụng phụ cao, chất liệu được khuyến khích sử dụng là axit hyaluronic. Ngoài ra, axit hyaluronic tự nhiên cũng được cho là có khả năng thúc đẩy tăng sinh tế bào, tổng hợp chất nền ngoại bào và điều chỉnh đường kính của các sợi collagen.

  • Lăn kim

Lăn kim trên da là một kỹ thuật được đề xuất gần đây liên quan đến việc sử dụng một con lăn vô trùng bao gồm một loạt các kim nhỏ, sắc để tác động vào da. Đầu tiên phải sát trùng da mặt, sau đó bôi thuốc tê, để trong 60 phút. Quy trình lăn kim da được thực hiện bằng cách lăn một công cụ con lăn được thực hiện trên các vùng da bị ảnh hưởng bởi sẹo mụn, lùi và tiến với một số áp lực theo nhiều hướng khác nhau. Các kim đâm sâu khoảng 1,5 đến 2 mm vào lớp hạ bì. Làn da thường sẽ bị chảy máu trong một thời gian ngắn, nhưng điều đó sẽ sớm dừng lại.

Sau đó, da bắt đầu phát triển nhiều vi lớp trong lớp hạ bì, bắt đầu chuỗi các yếu tố tăng trưởng phức tạp, cuối cùng dẫn đến sản xuất collagen và cải thiện sẹo mụn.

Với phương pháp này, kết quả thường được nhận thấy sau khoảng 6 tuần nhưng hiệu quả đầy đủ có thể mất ít nhất ba tháng để thấy rõ, vì quá trình lắng đọng collagen mới diễn ra từ từ, kết cấu da sẽ tiếp tục cải thiện trong khoảng thời gian 12 tháng. Số lần điều trị cần thiết khác nhau tùy thuộc vào phản ứng collagen của cá nhân, vào tình trạng của mô và vào kết quả mong muốn. Lăn kim có thể được thực hiện một cách an toàn trên mọi loại da và màu da: có nguy cơ tăng sắc tố sau viêm thấp hơn so với các thủ thuật khác, chẳng hạn như mài da, thay da bằng hóa chất và tái tạo bề mặt bằng laser. Lăn kim da được chống chỉ định khi điều trị bằng thuốc chống đông máu, nhiễm trùng da hoạt động, nếu tiêm collagen và các chất làm đầy khác thì cần tiêm trước sáu tháng.

  • Cắt đáy sẹo

Phương pháp này phù hợp nhất cho sẹo mụn dạng đáy tròn, ít hiệu quả hơn cho sẹo đáy nhọn và sẹo hộp. Quy trình bao gồm việc đưa một cây kim vào dưới vết sẹo mụn để cắt đứt các thành phần dạng sợi cố định vết sẹo bên dưới lớp hạ bì. Việc giải phóng dây thắt lưng dạng sợi làm giảm độ sâu của sẹo và khi thành công, tạo ra sự hình thành collagen mới thông qua việc chữa lành sinh lý bình thường. Các tác dụng phụ bạn cần cân nhắc bao gồm tái phát, sưng tấy, bầm tím, chảy máu và nhiễm trùng.

Ngoài ra còn phải kể đến một số phương pháp khác như Kỹ thuật đục lỗ bằng laser hoặc dụng cụ bấm sẹo, sóng RF kết hợp vi kim, PRP, ghép da và ghép mỡ tự thân.

Thuốc thoa trong điều trị sẹo teo

Sẹo mụn teo liên quan đến sự suy thoái collagen, đặc biệt là trong các tổn thương do mụn trứng cá. Cụ thể, mức độ của cả procollagen loại I và III (tương ứng là Procol-1 và Procol-3) đều giảm.

Chính vì thế, việc thoa retinoid tại chỗ (như tretinoin, retinol, adapalene) sẽ giúp phục hồi một phần mức độ collagen bị giảm ở da trong tất cả các giai đoạn hình thành sẹo, đặc biệt là pha sửa chữa. Đồng thời kích thích các nguyên bào sợi để tăng sản xuất procollagen ở da. Như Twins đã nói, việc thoa retinoid trong điều trị mụn trứng cá vừa có tác dụng điều trị mụn, vừa hạn chế hình thành và giúp cải thiện các loại sẹo cũ và mới trên khuôn mặt. Ngoài ra, sử dụng retinoids tại chỗ đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt để điều trị mụn trứng cá và phòng ngừa và điều trị sẹo mụn. Do đó có thể thấy, nhóm chất này là một thành phần tối ưu trong điều trị mụn mà bạn không nên bỏ qua.

Sẹo phì đại

  • Gel silicone

Các sản phẩm làm từ silicone đại diện cho một trong những giải pháp phổ biến và hiệu quả nhất trong việc ngăn ngừa và cũng như điều trị sẹo mụn phì đại. Với những ưu điểm như trong suốt, khô nhanh, không gây dị ứng, gel silicone có thể được sử dụng để điều trị các vết sẹo rộng và các vùng da không đều màu. Mặc dù cơ chế hoạt động của gel silicone vẫn chưa được kết luận rõ ràng, nhưng chúng ta vẫn có thể dựa vào một số giả thuyết liên quan như: (1) sự gia tăng hydrat hóa; (2) sự gia tăng nhiệt độ; (3) bảo vệ vết sẹo; (4) sức căng của O2 tăng; (5) hành động trên hệ thống miễn dịch. Thông thường, gel sẽ được bôi lên vết sẹo 2 lần mỗi ngày trong 8 tuần với sự cải thiện trung bình về độ dày ước tính từ 40% đến 50% so với ban đầu.

Đối với việc điều trị sẹo phì đại đã hình thành, gel nên được thoa với lượng nhỏ, hai lần mỗi ngày trong ít nhất 8 tuần để đạt được kết quả thẩm mỹ như ý. Với mục đích phòng bệnh, người dùng được khuyến cáo sử dụng cùng liều lượng trong ít nhất 12–16 tuần; việc điều trị nên được bắt đầu càng sớm càng tốt sau khi xác định được nguy cơ bệnh nhân phát triển thành sẹo mụn phì đại.

  • Liệu pháp tiêm steroid

Tiêm steroid chủ ý là một trong những phương pháp điều trị sẹo lồi và sẹo phì đại phổ biến nhất, có thể được sử dụng một mình hoặc là một phần của nhiều phương pháp điều trị. Corticosteroid có thể làm giảm khối lượng, độ dày và kết cấu của sẹo và làm giảm các triệu chứng như ngứa và khó chịu. Các cơ chế hoạt động vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn: ngoài các đặc tính chống viêm, người ta cho rằng steroid có tác dụng co mạch và chống phân bào. Người ta tin rằng steroid ngăn chặn quá trình sản xuất collagen bệnh lý thông qua hai cơ chế riêng biệt: giảm oxy và chất dinh dưỡng đến sẹo với sự ức chế sự tăng sinh của tế bào sừng và nguyên bào sợi; kích thích tiêu hóa sự lắng đọng collagen thông qua tác động vào chất ức chế collagenase, alpha-2-microglobulin.

Liệu pháp steroid tiêm trong da có thể được tiến hành trước bằng phương pháp áp lạnh nhẹ với nitơ lỏng, 10–15 phút trước khi tiêm, để cải thiện sự phân tán của thuốc trong mô sẹo và giảm thiểu sự lắng đọng ở mô dưới da và mô quanh da. Steroid hiện được sử dụng thường xuyên nhất trong điều trị sẹo phì đại và sẹo lồi là triamcinolone acetonide (10–40 mg / mL). Các phản ứng phụ thường gặp nhất là giảm sắc tố da, teo da, giãn da và nhiễm trùng.

Ngoài ra, laser nhuộm xung, phẫu thuật cũng là một trong những phương pháp thường gặp trong điều trị sẹo phì đại, sẹo lồi.

Kết luận

Qua bài viết này, chúng ta có thể thấy: Việc phòng ngừa sẹo mụn ngay từ đầu là điều vô cùng quan trọng. Điển hình là việc kết hợp các hoạt chất giúp phục hồi một phần collagen bị giảm ở da trong giai đoạn hình thành sẹo như nhóm Retinoids. Ngoài ra, quá trình điều trị sẹo đòi hỏi sự kiên nhẫn và việc lựa chọn phương pháp phù hợp với từng mức độ sẹo và tình trạng da, cùng một cơ sở uy tín, có chuyên môn cao.

Twins hy vọng bài viết đã giúp bạn có thêm nhiều thông tin và lựa chọn trong việc phòng ngừa và xử lý những vết sẹo mụn “cứng đầu”.

Hẹn gặp lại bạn trong những bài viết kỳ sau. Chúc bạn thật nhiều sức khoẻ, may mắn và mãi xinh tươi!

Nguồn: Cố vấn chuyên môn Twins Skin – Bác sĩ Đỗ Thành tổng hợp, bình luận và biên tập.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *