Retinol vs Tretinoin – Điều bạn cần biết trước khi lựa chọn

Retinol và Tretinoin là 2 hoạt chất tốn khá nhiều giấy bút hiện nay. Có thể nói đây là 2 thành phần chủ đạo cho hầu hết các sản phẩm điều trị da. Tuy nhiên, các bạn đã có thật sự hiểu về chúng hay chỉ dùng vì những lời hoa mỹ? Hãy cùng Twins tìm hiểu những thông tin quan trọng trước khi có lựa chọn phù hợp.

Retinol vs Tretinoin – những điều chưa biết

Nhóm Retinoids và các thành phần thường gặp

Retinol (Re) và Tretinoin (Tre) đều là dẫn xuất của nhóm Retinoids (thuộc Vitamin A). Các dẫn xuất Vitamin A được xếp theo tính chất hoá học từ: ester < alcol < aldehyde < acid

Tương ứng: Retinyl Palmitate < Retinol < Retinaldehyde/Retinal < Tretinoin/Retinoic Acid/Retin-A

Ngoài ra còn có thêm thế hệ sau của Tretinoin là Adapalen (hay còn gọi là Differin) hay Tazaroten. Bản chất của những hoạt chất này tương tự như Tretinoin, được gắn thêm một số gốc để tăng thêm hoạt tính.

Như hình trên cũng giúp chúng ta thấy rõ sự khác nhau về cấu trúc phân tử. Từ đó sự hoạt động và hiệu quả trên da cũng khác nhau.

Như phía trên mình có giải thích, Re sẽ ở dạng Alcol và Tre ở dạng Acid. Và chúng ta ai cũng biết rằng Acid sẽ hoạt động tốt trên da. Chính vì vậy, Retinol sẽ phải cần thời để chuyển hóa thành acid để phát huy tác dụng. Tất nhiên trong quá trình này Re sẽ không thể chuyển hóa 100% được.

Ở một diễn biến khác, Tretinoin đã sẵn là Acid nên sẽ phát huy công dụng mạnh hơn ở trên da. Đồng nghĩa với việc Tretinoin gây kích ứng trên da cao hơn Retinol. Vậy bạn đã hiểu vì sao Twins luôn khuyên rằng hãy tập quen với Retinol trước khi dùng Tretinoin chưa?

Re và Tre là 2 dẫn xuất phổ biến trong nhóm Retinoids. Vì chúng có công dụng rõ rệt và cũng không quá khó để bào chế.

Ngoài ra, các bạn thấy một số hoạt chất mang họ Re nữa là:

Retinyl Palmitate

Đây là một trong những thành phần không có nhiều tác dụng rõ rệt mặc dù một số thương hiệu mỹ phẩm đình đám đã ra sức PR. Hoạt chất này thường được “trá hình” bằng tên gọi chung là Retinoids. Nhưng khi kiểm tra kỹ bảng thành phần bạn sẽ thấy 1 lượng nhỏ Retinyl Palmitate được sử dụng trong sản phẩm. Đâu ai muốn đầu tư một sản phẩm mắc tiền nhưng công dụng lại không rõ rệt đâu bạn nhỉ?

Ngoài ra trong nhóm hoạt chất còn có Retinal, nhưng khá ít gặp. Theo mình nghĩ có lẽ là do không thông dụng và khó bào chế.

Tretinoin – Lịch sử và các nghiên cứu liên quan

Tre đã được ứng dụng trong da liễu khoảng năm 1960 nhưng công dụng chống lão hoá thì mãi đến những năm 1980 mới được chú ý.

• Thí nghiệm đầu tiên về điều trị lão hoá từ Tretinol được thực hiện bởi bác sĩ Kligman và các cộng sự vào năm 1984. Họ điều trị da chuột được quang hóa (hiểu đơn giản là tạo ra tia UV mạnh chiếu vào da trong một thời gian dài để gây hiện tượng lão hoá trên da). Sau đó dùng Tretinoin trong 10 tuần thấy khu vực bị quang hoá đã giảm nhăn đáng kể, Collagen được kích thích tăng sinh mạnh.
• Năm 1986, Kligman và các cộng sự tiếp tục thử nghiệm 0.05% Tretinoin lên vùng da mặt, được chụp ảnh trong thời gian 3 tháng 12 tháng. Thật thú vị, tretinoin dẫn đến cải thiện lâm sàng của da được quang hóa. (Thử nghiệm lâm sàng: Các nghiên cứu được tiến hành trên người để xác định tính an toàn và hiệu quả của thuốc (phần chính) hoặc phương pháp điều trị.)Khi kiểm tra mô học cho thấy sự hình thành collagen da mới. Loại I và III: 2 loại collagen chiếm số lượng tối đa trong khoảng 16 loại collagen có trong cơ thể. Kèm theo sự hình thành mạch trong lớp trung bì. (Một số tài liệu gọi là lớp hạ bì, hiểu đơn giản là lớp giữa papillary dermis). Các kết quả đáng khích lệ thu được từ nghiên cứu này đã kích thích các nhà nghiên cứu tiến hành một số lượng lớn các thử nghiệm lâm sàng để xác nhận hiệu quả lâm sàng của tretinoin trong điều trị quang hóa.
• Năm 1996, Fisher và cộng sự đã phát hiện ra rằng da đã được chiếu xạ UV (đã quang hóa) dùng kem tretinoin 0,1% dẫn đến ức chế hoàn toàn quá trình tổng hợp collagenase và gelatinase (quá trình này sẽ dẫn đến phá vỡ cấu trúc Collagen) do đó ngăn chặn sự thoái hóa collagen.

So sánh sự khác nhau của Retinol và Tretinoin

Retinol vs Tretinoin – Cách sản xuất

Retinol có thể được trích xuất từ các thành phần tự nhiên như các loại rau củ quả chứa Vitamin A. Vì là thành phần lành tính và thông dụng nên Re được sử dụng trong mỹ phẩm điều trị da mà không cần phải có sự kê đơn của bác sĩ.

Trong khi đó Tretinoin (và cả những thế hệ sau của nó như Adapalen, Tazaroten) đều chỉ được sản xuất trong phòng thí nghiệm. Với tính chất hoạt động mạnh mẽ nên Tre chỉ được dùng ở dạng Dược Mỹ Phẩm. Phải được sự tư vấn cũng như theo dõi của bác sĩ chuyên ngành. Tuy nhiên ở thị trường Việt Nam lại không có sự kiểm soát chặt chẽ ở vấn đề này. Đa số các bạn mua dùng vì sự truyền miệng về công dụng thần thánh (nhưng lại không tìm hiểu về mặt trái của chúng). Và tất nhiên là “Dục tốc, bất đạt” nha các bạn!

Retinol vs Tretinoin – Hiệu quả hoạt động trên da

Nếu để nói chính xác về hiệu quả hoạt động trên da của 2 hoạt chất này thì phải dẫn chứng rất nhiều thí nghiệm. Và tất nhiên không phải ai cũng hiểu. Nên mình sẽ viết ngắn gọn theo khía cạnh của người không chuyên như sau:

• Trong cùng 1 tỉ lệ, Tre đạt được kết quả cao hơn so với Retrong việc chống lão hoá và làm dày lớp biểu bì. Tuy nhiên, Tretinoin sẽ dễ kích ứng hơn so với Retinol. Nên thay vì dùng Tretinoin, chúng ta có thể lựa chọn cách dùng Retinol ở tỉ lệ lý tưởng (1%). Và sử dụng lâu dài để có thể đạt kết quả như Tretinoin, lại giảm được việc kích ứng mạnh.

• Bên cạnh đó, một thí nghiệm cho thấy nếu sử dụng Retinol trong thời gian dài sẽ cải thiện nếp nhăn một cách rõ rệt. Nếu có cùng công dụng, lành tính hơn dù cho thời gian sử dụng có kéo dài hơn, vậy sao chúng ta cứ phải theo trào lưu mà chọn Tre thay vì Re nhỉ?

Retinol/Tretinoin chống lão hóa hay điều trị mụn?

Câu hỏi tưởng chừng chỉ cần lựa chọn 1 trong 2 là được. Tuy nhiên, câu trả lời từ nhà Twins lại là cả 2. Còn vì sao? Twins sẽ giải đáp ngay dưới đây.

Là acid hỗ trợ điều trị mụn

Bản chất của acid là háo nước. Lớp màng bảo vệ da sẽ bị mất nước khi acid hoạt động, từ đó làm bong lớp sừng. Qua các bài viết trước mình có đề cập, lớp màng này được bảo vệ bởi các tế bào sừng và acid béo. Khi quá trình sừng hóa được diễn ra, các tế bào da chết không thể dính lại với nhau. Từ đó lỗ chân lông được thông thoáng.

Ngoài ra, Re còn tác động sâu hơn, tham gia vào quá trình điều trị mụn. Nhờ vào khả năng ức chế sự hoạt động quá độ của bạch cầu – tác nhân gây mụn viêm.

Tăng sinh tế bào, ức chế quá trình lão hóa

Ở một diễn biến khác, Re/Tre có khả năng chống lão hóa mạnh mẽ nhờ vào các cơ chế:

• Tăng sinh tế bào keratinocyte hay hiểu đơn giản là đẩy nhanh quá trình sản sinh tế bào mới từ đó làm dày lớp biểu bì da (Độ dày biểu bì được định nghĩa là khoảng cách tối thiểu giữa lớp sừng và lớp đáy của biểu bì)
• Ức chế quá trình tổng hợp collagenase và gelatinase do đó ngăn chặn sự thoái hóa Collagen. Có 2 cách:
  • Giữ lại collagen tự nhiên càng nhiều càng tốt;
  • Kích thích da tự sản sinh để tái tạo lại lượng collagen đã bị hỏng, giúp giảm sự hình thành nếp nhăn và chảy xệ.

Điều tuyệt vời là Tretinoin hoạt động theo cả hai cách. Tre ức chế các enzyme phá hủy collagen (matrix metallicoproteinase – MMP, tăng lên do UVB) đồng thời giúp tăng cường tổng hợp collagen của da.

Những thắc mắc xoay quanh Retinol/Tretinoin

Vì sao Re/Tre có thể các động vào sâu tế bào da hơn các hoạt chất khác?

Re/Tre được gọi là chất giao tiếp tế bào. Vì các tế bào da của chúng ta chứa các thụ thể Retinoic Acid (Retinoic Acid Receptor) có cùng bản chất với Tre. Tretinoin (và cả Re sau khi chuyển hoá) có thể tương tác với thụ thể này của tế bào. Nhờ vậy mà Re/Tre được xem như đóng vai trò là thành phần giao tiếp tế bào. Từ đó liên kết trực tiếp với các thụ thể này để thay đổi hành vi cơ bản của tế bào da. Và với những tác động lên các tế bào, Re/Tre thực sự mang lại hiệu quả rõ rệt trên da.

Dùng Retinol/Tretinoin để tẩy tế bào chết, trị mụn thay BHA để không bị đẩy mụn được không?

Chắc chắn câu trả lời là không.

BHA đã sẵn là acid (Beta Hydroxy Acid). Còn Retinol thì không do phải qua quá trình chuyển hóa để thành acid. Do đó Retinol không háo nước, bong sừng tốt được như BHA. Sự bong sừng chỉ được xem là tác dụng phụ (không đáng kể) của Retinol.

Dùng Retinol/Tretinoin vào ban ngày có được không?

Có nhiều nguồn tài liệu cho rằng việc sử dụng treatment vào buổi sáng sẽ khiến da dễ bị bắt nắng, sạm da. Tuy nhiên theo tìm hiểu thì mình chưa có nguồn thông tin chính thống nào cảnh báo về vấn đề trên. Vì vậy, các bạn có thể sử dụng Re/Tre vào ban ngày bình thường. Tất nhiên phải chống nắng thật kỹ nha!

Dùng Retinol/Tretinoin với BHA và AHA được không?

Đây sẽ là một routine hoàn hảo, bạn tin không?

Có cảnh báo không nên dùng chung nhiều acid vì sẽ ảnh hưởng đến độ pH của da. Nhưng sự thật không phải vậy. Khi apply vào da, chúng sẽ bắt đầu nhiệm vụ của mình mà không “đấu đá” gì nhau cả. Tuy nhiên, chắc chắn làn da nhạy cảm phải cân nhắc khi dùng routine có quá nhiều acid vì có thể gây kích ứng. Bạn có thể sử dùng hoạt chất ở nồng độ thấp và cách ngày để da quen dần.

Đối với làn da khỏe, kết hợp Re/Tre cùng với BHA/AHA sẽ mang đến kết quả tuyệt vời. Bạn sẽ cảm nhận được làn da căng bóng và khỏe mạnh hơn sau khi kết hợp trong cùng routine.

Lưu ý là gì cũng có 2 mặt nha các bạn. Việc dùng nhiều acid sẽ khiến da bị mất nước và bong tróc. Vì vậy hãy cấp nước, dưỡng ẩm, khóa ẩm đầy đủ. Đảm bảo bạn sẽ có làn da như mong muốn nếu thực hiện đúng routine nè!

Retinol có thân thiện với phụ nữ mang thai?

Có nhiều ý kiến rằng vitamin A trong mỹ phẩm hoàn toàn có thể thấm xuống da. Cộng hưởng với lượng vitamin A trong cơ thể, từ đó có thể dẫn đến các tác hại như:

• Biến đổi bào thai;
• Loãng xương nếu sử dụng quá liều.

4/2016, Ủy ban bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng của châu Âu đã đưa ra thông tin. Về việc sử dụng Retinol, các mẹ bỉm cần lưu ý:

Hàm lượng các phái sinh này được quy đổi về hàm lượng quốc tế IU vitamin A (International unit), hoặc hàm lượng Retinol (μg RE = Retinol equivalent). Dựa vào khả năng biến đổi thành Retinol của các phái sinh này trong cơ thể, để dễ dàng tính toán hơn. Ví dụ: 1mg Retinol = 3330 IU = 1000μg RE

Phụ nữ có thai và đang cho con bú nên tiêu thụ hằng ngày thông qua tất cả các nguồn (thức ăn, thuốc và mỹ phẩm) như sau:

• Phụ nữ có thai: 700μg RE/ngày
• Phụ nữ đang cho con bú: 1300μg RE/ngày

Hiện nay châu Âu có quy định nồng độ Retinol tối đa được sử dụng trong mỹ phẩm như sau:

• Kem bôi mặt, kem tay, các sản phẩm leave-on và rinse-off: 0,3% Retinol
• Kem dưỡng thể: 0,05%
• Các phái sinh của vitamin A không được phép sử dụng trong kem chống nắng. Như vậy mẹ bầu vẫn có thể sử dụng Retinol 0,3%.

Cái khó ở đây là không đo lường được lượng Vitamin A sẽ hấp thụ một ngày của các bà bầu là bao nhiêu. Chính vì vậy cách tốt hơn hết là cứ tránh xa cho an toàn nha các mẹ bỉm. Làm đẹp là chuyện cả đời, nên cứ từ từ, sau giai đoạn này rồi dưỡng dần cũng không muộn.

Tạm kết

Qua bài viết này, sẽ có một số thông tin có thể bạn đã biết hoặc chưa biết về Retinol và Tretinoin. Trong đó, bạn có thể hiểu được:

• Cơ chế hoạt động của Re/Tre;
• Công dụng trị mụn và chống lão hóa thần thánh;
• Những câu hỏi tưởng chừng bỏ lửng.

Hi vọng bạn sẽ sự lựa chọn đúng đắn cho skincare routine của mình.

Chúc các bạn luôn xinh đẹp và yêu đời!